Dit blog stopt… en reïncarneert

Nog maar een paar weken is dit blog in de lucht, en nu al trek ik de stekker eruit. Niet omdat mindfulness me niet meer zou interesseren (integendeel), maar omdat ik me verknipt voel door én een blog bij te houden over Korte verhalen schrijven én een blog over mindful schrijven.

Het voelde als een verjaardagsfeestje dat je twee keer moet geven omdat je denkt dat de ene groep gasten niet met de andere overweg kan. Een keer voor je familie, en een keer voor je collega’s. Terwijl voor mij korte verhalen schrijven en mindful schrijven één en hetzelfde is. (En bovendien bleken veel lezers beide blogs te bezoeken.)

Daarom heb ik een paar keer geslikt, mijn ogen dichtgedaan, en besloten dat de ene groep mag zien hoe ik me in de andere groep gedraag. Mijn familie mag weten hoe ik op mijn werk ben, en mijn werk mag weten hoe het er thuis aan toe gaat.

Dus voortaan vind je gewoon zo af en toe een post over mindful schrijven op mijn blog Korte verhalen schrijven. Ook daar kun je trouwens een ‘abonnement’ op nemen door in de rechterkolom te kiezen voor ‘houd me op de hoogte’.

Dank jullie wel voor de aandacht die jullie dit blog gaven en voor de reacties die ik via allerlei kanalen ontving.

Ton Rozeman

Beoordeel jezelf niet

Als je een passage hebt geschreven waarover je tevreden bent, noem jezelf niet een goede schrijver. Als je ontevreden bent over een passage noem jezelf geen slechte schrijver.

Goed of slecht is niet waar het om gaat. Het hoort bij het schrijven dat een schrijver zijn verhaal verkent en verkennende passages schrijft die niet de uiteindelijke tekst zijn. Dat is niet goed of slecht. Het is hoe schrijven gaat, het hoort erbij.

In een tuin vliegen bijen af en aan en soms worden bloemen bevrucht, soms niet. Zijn de bijen de ene keer goed en de andere keer slecht?

Concentreer je op de tekst en de potentie daarvan, niet op beoordeling van jezelf.

Feedback die overrompelt, wat doe je ermee?

Je hebt tot diep in de nacht doorgewerkt om een fragment af te krijgen. De volgende ochtend stap je daarmee moe maar voldaan het klaslokaal binnen en vervolgens doen de docent en tien medestudenten er hun zegje over. Iedereen heeft een andere invalshoek en wat de een goed vindt, vindt de ander juist verkeerd. Je hoort ook dingen die je liever niet hoort. Wat doe je dan?

Vraag je het volgende af:

1. Is dit het juiste tijdstip om feedback tot je te nemen?
In dit geval denk ik dat het niet zo is. Je tekst is te vers om een prettige afstand te ervaren. En je bent moe. Het beste wat je kunt doen is aantekeningen maken van wat je te horen krijgt, om er op een geschikter moment nog eens naar te kijken.

2. Wat is de bril van degene die feedback geeft?
Schrijf jij korte misdaadverhalen en komt de negatieve feedback daarop van een klasgenoot die misdaadverhalen een minderwaardig genre vindt en die zweert bij historische romans? Neem dan de feedback met een flinke korrel zout, zeker als hij of zij de enige is die met dat ene punt van kritiek naar voren kwam. Aan de ander kant: denk ook weer niet te snel dat iemand jouw genre niet begrijpt. Als je een opmerking krijgt dat de ontknoping van je verhaal mijlenver vooruit te voorspellen is terwijl jij juist dacht ermee te overdonderen, dan maakt het niet uit of iemand wel of niet van jouw genre houdt – eens te meer als de kritiek van meerdere klasgenoten komt. Dan werkt het gewoon niet, en is er werk aan de winkel.

3. Ken je het standpunt van meerdere lezers?
Een klasgenoot is gevallen over een aspect van je tekst, de anderen heb je er niet over gehoord. Zorg er dan voor dat je meer meningen hierover te horen krijgt. Het is niet zo dat de meeste stemmen gelden, maar het kan wel een indicatie zijn.

4. Wat wilde je met je tekst bereiken?
Stel je voor: je hebt een tekst geschreven die vooral moest inzoomen op hoe karakters tot een daad komen, en niet op wat die daad zal zijn. Dan is kritiek op de voorspelbaarheid ervan niet relevant. Kritiek op de geloofwaardigheid van de personages kan dan daarentegen juist wel belangrijk zijn.

Herken je je in deze manieren van tegen feedback aankijken? Wat is jouw ervaring ermee?

Overdrijf mindfulness niet

Heb je een krap halfuur om te schrijven terwijl je op je best bent met minimaal twee uur voor de boeg? Hou je bij het schrijven van stilte en zit aan het tafeltje naast je een moeder voor haar baby een liedje te zingen? Crasht het programma met rustgevende muziek telkens als je t opstart?

Ik moet toegeven: vroeger konden dit soort omstandigheden me dusdanig irriteren dat ik van het schrijven afzag. Ik dacht dat het zo toch geen zin had. Tot ik op een dag me realiseerde dat ik steeds minder schreef omdat er altijd wel iets was.

Daarom ben ik pragmatischer geworden. Nu denk ik: oké, de omstandigheden zijn niet ideaal, maar het is ook weer niet het einde van de wereld. Ik pak wat vaker een vrij halfuur om te schrijven en laat me niet van slag brengen door een ongewenst liedje of het uitblijven van een gewenst liedje. Je moet mindfulness niet overdrijven. By the way, mindfulness overdrijven is helemaal niet mindful.

Aan de andere kant: overdrijf het niet-overdrijven niet. Als je nooit meer dan een half uur om te schrijven hebt, kun je strenger je agenda bewaken en tijd voor het schrijven inplannen. En als in het café waar je zit te schrijven er een stel kleuters een verjaardag komt vieren en zakdoekje leggen, kijk dan eens of het bij het zaakje ernaast de feestvreugde wat minder is. En als je computer vol virussen zit waardoor het ene na het ander programma crasht… Afijn, je begrijpt me.

Hoe streng of hoe soepel ben jij met het creëren van ideale omstandigheden om te schrijven? En… bevalt die mentaliteit?

Waarom een blog over mindful schrijven?

Als docent creative writing zie ik soms studenten die met enthousiasme aan de opleiding zijn begonnen na een tijdje verkrampen en vastlopen.

Dat kan verschillende oorzaken hebben. Soms is het een reactie op de feedback die ze krijgen – ze weten niet goed hoe daarmee om te gaan, hebben het idee dat als ze de feedback verwerken de tekst niet meer van henzelf is, dat het een product van de docent en de groep gaat worden.

Soms komt het door te hoge verwachtingen die ze van zichzelf hebben: ze gunnen zich de tijd niet om te experimenteren, ‘fouten’ te maken, te rijpen – ze willen vooral snel resultaat, complimenten, overgaan naar het volgende schooljaar. Natuurlijk weten ze zelf ook wel dat het daar eigenlijk niet om gaat, maar als je eenmaal in die fuik zit, is het moeilijk je daaruit te bevrijden.

Ook zie ik dat sommigen van zichzelf vervreemd raken. Deels hoort dat erbij en heeft het ook een positieve kant: als je van een rups wilt veranderen in een vlinder, moet je afscheid nemen van je cocon om de wereld in te kunnen fladderen. Maar als je een rups bent en je hebt het idee dat je moet veranderen in een hond die op commando door een hoepel hoepel springt, ja, daar heeft de natuur niet in voorzien. (Dit is een vergelijking die studenten zelf maken: dat ze het idee hebben dat ze door een hoepel moeten springen. Opzitten en pootjes geven worden ook wel genoemd. Gek eigenlijk, want bij navraag bij mijn collega-docenten blijkt er niemand dat van studenten te vragen. Ook heb ik nog geen docent met een hoepel een lokaal zien betreden.)

Om je te helpen het schrijven weer iets van jezelf te maken, om je te verlossen van vooropgezette ideeën waar je alleen maar van blokkeert, start ik deze blog. Overigens niet alleen voor schrijvers die een opleiding volgen: ook degenen die zelfstandig de uitdaging aangaan, nodig ik van harte uit hier mee te doen. (Want geloof het of niet, ook zij kunnen last hebben van het hoepel-syndroom.)

Ik heb de afgelopen maanden heel wat ideeën genoteerd om verder uit te werken. Maar ik kan het niet in mijn eentje: suggesties en feedback zijn belangrijk!

Wat denk jij? Welke onderwerpen zie jij graag aan bod komen?